RWD-15

W latach 1935-1936 pod kierunkiem inż. Stanisława Rogalskiego opracowano 5-miejscowy samolot RWD-15, będący rozwinięciem udanego i sprawdzonego już wcześniej RWD-13. Konstrukcję tę zbudowano głównie z myślą o odbiorcach zagranicznych.

Prototyp (nr fabr. 177) oblatał na wiosnę 1937 roku Aleksander Onoszko. Według opinii oblatywacza był to samolot bardzo poprawny pod względem pilotażowym. Wkrótce dla nowej maszyny DWL zarezerwowały rejestrację SP-BFX. Dobre wyniki badań prototypu spowodowały, że już w lecie tego samego roku przystąpiono do budowy pierwszego seryjnego egzemplarza RWD-15. Otrzymał on numer fabryczny 253 i miał zostać sprzedany do Palestyny. Tranzakcja nie doszła jednak do skutku.

Próby przeprowadzone na prototypie w ciągu następnego roku potwierdziły całkowicie ocenę pilota doświadczalnego DWL. Ponadto okazało się, że samolot ten miał dobre własności krótkiego startu i lądowania. W czerwcu 1938 roku prototyp został oficjalnie wpisany do rejestru statków powietrznych.

W listopadzie i grudniu 1938 r. egzemplarz nr 253 został przebudowany na wersję sanitarną, oznaczoną RWD-15S. Oprócz pilota i sanitariusza mogła ona zabierać na pokład dwóch rannych na umieszczonych piętrowo noszach. Początkowo Warsztaty zamierzały wyprodukować dla wojska pięć sztuk tych maszyn, ale z nieznanych przyczyn zamówienie to nie zostało w pełni zrealizowane.

W roku 1939 wyprodukowano serię 5-ciu egzemplarzy. Jeden z nich postanowiono wykorzystać do rekordowego przelotu z Polski do Australii, Tasmanii i Nowej Zelandii. W tym celu zainstalowano w nim dodatkowe zbiorniki paliwa. Tak zmodyfikowany samolot oznaczono RWD-15 bis. Otrzymał on znaki rejestracyjne SP-KAT. Start wyznaczono na 15 marca 1939 (pilot kpt. Stanisław Karpiński), lecz zajęcie Czechosłowacji przez Niemcy wymusiło odłożenie realizacji tego ambitnego projektu.

W lecie tego samego roku wysłano jeden egzemplarz RWD-15 do USA na odbywającą się tam wystawę światową. Do dziś losy tej maszyny pozostają zagadką ponieważ ten typ samolotu nie figuruje w amerykańskim rejestrze statków powietrznych.

Przystosowany do lotów długodystansowych RWD-15 bis pozostał w wytwórni aż do wybuchu wojny. We wrześniu 1939 roku został ewakuowany do Ruminii. Tam sprzedano go w ręce prywatne i zarejestrowano pod znakami YR-TIT.

Jeden egzemplarz RWD-15 należał do Kancelarii Prezydenta RP. Znajdował się on na stanie Sztabowej Eskadry Treningowej podległej 1. PL. Kolejną maszynę, zbudowaną w wersji sanitarnej, używano w Eskadrze Treningowej tego samego pułku. Ostatni tego typu płatowiec, noszący znaki rejestracyjne SP-ALA, został oblatany tuż pod koniec sierpnia i podobnie jak SP-KAT ewakuowany do Rumunii. Obydwa samoloty były w tym kraju użytkowane podczas wojny i przez jakiś czas po jej zakończeniu.

Także w roku 1939 Sztab Główny Wojska Polskiego zamówił 10 egzemplarzy RWD-15. W wytwórni rozpoczęto produkcję tej serii, lecz przed wybuchem wojny nie zdołano ukończyć ani jednej maszyny.

DWL planowały również budować ten typ samolotu w wersjach fotogrametrycznej i transportowej. Z kolei Zarząd Główny LOPP rozważał możliwość skonstruowania wersji desantowej RWD-15, zabierającej pilota i pięciu skoczków. Realizację tych projektów przekreślił wybuch wojny...

Najciekawsze są jednak losy prototypu RWD-15 (SP-BFX). W lecie 1939 roku został on za pośrednictwem firmy Herse zakupiony przez polskich Żydów dla Avironu w Palestynie. Po przybyciu do tego kraju otrzymał znaki rejestracyjne VQ-PAE. Wykonywał regularne loty z Lod do Haify oraz do Egiptu. W 1941 roku planowano wykorzystać go do lotów do Basry w Iraku, co nie zostało zrealizowane ze względu na sprzeciw władz brytyjskich. Samolot pozostał więc w hangarze Avironu w Ashdot-Ya'acov, praktycznie nie używany do końca wojny. Dopiero w roku 1945 przebazowano go do Lod, skąd latał regularnie do Tel-Awiwu oraz ponownie do Egiptu. 13 grudnia 1947 roku nastąpiła ewakuacja samolotów Avironu do Tel-Awiwu. Niestety nie objęła ona RWD-15 VQ-PAE ze względu na trwającą naprawę. Niesprawny samolot zostawiono w Lod, gdzie został spalony przez Arabów 13 kwietnia 1948 roku.

Włącznie z prototypem wykonano co najmniej 7 egzemplarzy RWD-15.
   

Parametr	Wartość
Rozpiętość:	12,4 m
Prędkość minimalna:	75 km/h
Długość:	9,0 m
Wznoszenie:	4,8 m/s
Wysokość:	2,5 m
Pułap:	5000 m
Powierzchnia nośna:	20 m2
Zasięg:	1000 km
Masa własna:	875 kg
Rozbieg:	120 m
Masa użyteczna:	485 kg
Dobieg:	... m
Masa całkowita:	1360 kg
Zużycie paliwa:	48 l/h
Prędkość maksymalna:	240 km/h
Maks. czas trwania lotu:	5 h
Prędkość przelotowa:	200 km/h
Silnik DH Gipsy Six II o mocy:	205 KM

← Powrót do listy konstrukcji