RWD-15


Data oblotu:
Wiosna 1937

Wyprodukowano:
co najmniej 7 sztuk

Konstruktor:
Stanisław Rogalski


Samolot turystyczno-dyspozycyjny i sanitarny

 

W latach 1935-1936 pod kierunkiem inż. Stanisława Rogalskiego opracowano 5-miejscowy samolot RWD-15, będący rozwinięciem udanego i sprawdzonego już wcześniej RWD-13. Konstrukcję tę zbudowano głównie z myślą o odbiorcach zagranicznych.

RWD-15

Prototyp (nr fabr. 177) oblatał na wiosnę 1937 roku Aleksander Onoszko. Według opinii oblatywacza był to samolot bardzo poprawny pod względem pilotażowym. Wkrótce dla nowej maszyny DWL zarezerwowały rejestrację SP-BFX. Dobre wyniki badań prototypu spowodowały, że już w lecie tego samego roku przystąpiono do budowy pierwszego seryjnego egzemplarza RWD-15. Otrzymał on numer fabryczny 253 i miał zostać sprzedany do Palestyny. Tranzakcja nie doszła jednak do skutku.

Próby przeprowadzone na prototypie w ciągu następnego roku potwierdziły całkowicie ocenę pilota doświadczalnego DWL. Ponadto okazało się, że samolot ten miał dobre własności krótkiego startu i lądowania. W czerwcu 1938 roku prototyp został oficjalnie wpisany do rejestru statków powietrznych.

W listopadzie i grudniu 1938 r. egzemplarz nr 253 został przebudowany na wersję sanitarną, oznaczoną RWD-15S. Oprócz pilota i sanitariusza mogła ona zabierać na pokład dwóch rannych na umieszczonych piętrowo noszach. Początkowo Warsztaty zamierzały wyprodukować dla wojska pięć sztuk tych maszyn, ale z nieznanych przyczyn zamówienie to nie zostało w pełni zrealizowane.

Kabina RWD-15

W roku 1939 wyprodukowano serię 5-ciu egzemplarzy. Jeden z nich postanowiono wykorzystać do rekordowego przelotu z Polski do Australii, Tasmanii i Nowej Zelandii. W tym celu zainstalowano w nim dodatkowe zbiorniki paliwa. Tak zmodyfikowany samolot oznaczono RWD-15 bis. Otrzymał on znaki rejestracyjne SP-KAT. Start wyznaczono na 15 marca 1939 (pilot kpt. Stanisław Karpiński), lecz zajęcie Czechosłowacji przez Niemcy wymusiło odłożenie realizacji tego ambitnego projektu.

W lecie tego samego roku wysłano jeden egzemplarz RWD-15 do USA na odbywającą się tam wystawę światową. Do dziś losy tej maszyny pozostają zagadką ponieważ ten typ samolotu nie figuruje w amerykańskim rejestrze statków powietrznych.

Przystosowany do lotów długodystansowych RWD-15 bis pozostał w wytwórni aż do wybuchu wojny. We wrześniu 1939 roku został ewakuowany do Ruminii. Tam sprzedano go w ręce prywatne i zarejestrowano pod znakami YR-TIT.

RWD-15

Jeden egzemplarz RWD-15 należał do Kancelarii Prezydenta RP. Znajdował się on na stanie Sztabowej Eskadry Treningowej podległej 1. PL. Kolejną maszynę, zbudowaną w wersji sanitarnej, używano w Eskadrze Treningowej tego samego pułku. Ostatni tego typu płatowiec, noszący znaki rejestracyjne SP-ALA, został oblatany tuż pod koniec sierpnia i podobnie jak SP-KAT ewakuowany do Rumunii. Obydwa samoloty były w tym kraju użytkowane podczas wojny i przez jakiś czas po jej zakończeniu.

Także w roku 1939 Sztab Główny Wojska Polskiego zamówił 10 egzemplarzy RWD-15. W wytwórni rozpoczęto produkcję tej serii, lecz przed wybuchem wojny nie zdołano ukończyć ani jednej maszyny.

DWL planowały również budować ten typ samolotu w wersjach fotogrametrycznej i transportowej. Z kolei Zarząd Główny LOPP rozważał możliwość skonstruowania wersji desantowej RWD-15, zabierającej pilota i pięciu skoczków. Realizację tych projektów przekreślił wybuch wojny...

RWD-15

Najciekawsze są jednak losy prototypu RWD-15 (SP-BFX). W lecie 1939 roku został on za pośrednictwem firmy Herse zakupiony przez polskich Żydów dla Avironu w Palestynie. Po przybyciu do tego kraju otrzymał znaki rejestracyjne VQ-PAE. Wykonywał regularne loty z Lod do Haify oraz do Egiptu. W 1941 roku planowano wykorzystać go do lotów do Basry w Iraku, co nie zostało zrealizowane ze względu na sprzeciw władz brytyjskich. Samolot pozostał więc w hangarze Avironu w Ashdot-Ya'acov, praktycznie nie używany do końca wojny. Dopiero w roku 1945 przebazowano go do Lod, skąd latał regularnie do Tel-Awiwu oraz ponownie do Egiptu. 13 grudnia 1947 roku nastąpiła ewakuacja samolotów Avironu do Tel-Awiwu. Niestety nie objęła ona RWD-15 VQ-PAE ze względu na trwającą naprawę. Niesprawny samolot zostawiono w Lod, gdzie został spalony przez Arabów 13 kwietnia 1948 roku.

Włącznie z prototypem wykonano co najmniej 7 egzemplarzy RWD-15.
   

Dane techniczne RWD-15

Rozpiętość: 12,4 m   Prędkość minimalna: 75 km/h
Długość: 9,0 m   Wznoszenie:  4,8 m/s
Wysokość: 2,5 m   Pułap:  5000 m
Powierzchnia nośna: 20 m2   Zasięg:  1000 km
Masa własna: 875 kg   Rozbieg: 120 m
Masa użyteczna: 485 kg   Dobieg: ... m
Masa całkowita: 1360 kg   Zużycie paliwa: 48 l/h
Prędkość maksymalna: 240 km/h   Maks. czas trwania lotu: 5 h
Prędkość przelotowa: 200 km/h   Silnik DH Gipsy Six II o mocy: 205 KM

Cena samolotu: 70 000 zł w wersji turystycznej (w tym 30 000 zł za silnik)
oraz 75 000 zł w wersji sanitarnej.

 

Teksty i opracowanie: (c) 2003 - 2005, Robert Gujski.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkiego rodzaju kopiowanie, bez zgody autora, zabronione.