HISTORIA DOŚWIADCZALNYCH WARSZTATÓW LOTNICZYCH
inż. Jan Idźkowski


1910 - 1941 - konstruktor

 

Jan Idźkowski urodził się 5 maja 1910 roku w Kijowie jako syn Stefana i Heleny z domu Kraczkiewicz. Miał o sześć lat starszą siostrę Annę, zmarłą w maju 1926 roku, i starszego o trzy lata brata Tadeusza. W roku 1911 rodzina Idźkowskich mieszkała już we Włocławku, gdzie 3 maja tego roku przyszło na świat najmłodsze z dzieci - córka Wanda. Przed rokiem 1928 wszyscy przeprowadzi się do stolicy i zamieszkali przy ulicy Topolowej 8, niedaleko Lotniska Mokotowskiego, a Stefan Idźkowski rozpoczął pracę na stanowisku sędziego Najwyższego Trybunału Administracyjnego w Warszawie.

W roku 1936, będąc studentem Sekcji Lotniczej Politechniki Warszawskiej, Jan Idźkowski zainicjował projekt samolotu słabisilnikiwegi MIP Smyk. Do pomysłu realizacji dołączyli się Ludwik Moczarski i Jerzy Płoszajski. Profesor Gustaw Mokrzycki, u którego była to trzecia praca przejściowa, postawił przed konstruktorami zadanie uzyskania możliwie jak najlepszych osiągów poprzez staranne opracowanie aerodynamiczne płatowca, przy jednoczesnym użyciu napędu o małej mocy. Z tego powodu motoszbowiec miał mieć chowane powozie, a nawet płozę ogonowę. Z tego ostatniego pomysłu ostatecznie jednak zrezygnowano. Największy wkład w opracowanie konstrukcji wniósł Ludwik Moczarski. Janowi Idźkowskiemu przypadło opracowanie aerodynamiki płatowca.

Na początku następnego roku model Smyka przeszedł badania w Instytucie Aerodynamicznym Politechniki Warszawskiej. Wkrótce w Harcerskich Warsztatach Szybowcowych na lotnisku mokotowskim konstruktorzy przystąpili do budowy prototypu. Pod koniec września maszyna była gotowa, jednak Kontrola Cywilnych Statków Powietrznych wykryła i nakazała usunięcie stu piętnastu usterek. Ostatecznie Smyk wzbił się po raz pierwszy w powietrze 1 pańdziernika 1937 roku. Pilotował go oblatywacz DWL, Aleksander Onoszko.

Pierwsze próbne loty, wykonane jeszcze z zablokowanym podwoziem wykazały, że nowy motoszybowiec miał krótki start, duże wznoszenie i wykazywał się dobrą statecznością. Mankamentem okazało się natomiast za ciężkie śmigło oraz niedostateczne chłodzenie silnika. Ta ostatnia wada sprawiła, że w pierwszej połowie października Smyk wykonał łącznie zaledwie jedną godzinę lotów. Konieczne poprawki wykonano w zimą. W roku 1938 Smyk przeszedł pomyślnie próby w ITL. Podczas tych badań okazało się, że prędkość maksymalna jest większa o 10 km/h od obliczeniowej, a pułap wyższy o 500 m. Stwiedzono także, iż motoszybowiec wykonuje poprawnie podstawowe figury akrobacji lotniczej, oraz że łatwo można go wyprowadzić z korkociągu.

Po ukończeniu wszystkich badań Smyk otrzymał rejestrację SP-834 i znajdował się pod opieką konstruktorów co sprawiło, że najczęściej na tej udanej maszynie latał Jan Idźkowski. Wykonał on przeloty m.in. do Płocka, Brześcia i Łowicza, a 19 czerwca 1938 roku wziął udział w zlocie lotniczym w Toruniu.

Z początkiem roku 1939 Jan Idźkowski rozpoczął pracę w Doświadczalnych Warsztatach Lotniczych jako konstruktor. Na wiosnę wszedł w skład zespołu, który pod kierunkiem Jerzego Drzewieckiego rozpoczął prace nad projektem myśliwca RWD-25. Do wybuchu wojny zdołano jedynie zbudować makietę nowego samolotu.

Podczas okupacji Jan Idźkowski prowadził warsztat Mechaniki Precyzyjnej przy ulicy Przemysłowej 28 w Warszawie. Działalność ta maskowała mieszczącą się w podziemiach zakładu tajną drukarnię "Szańca" i "Biuletynu Informacyjnego". Za swoją aktywność w konspiracji Jan Idzikowski został przez okupanata aresztowany i 29 maja 1941 roku osadzony w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, gdzie 27 listopada tego samego roku poniósł śmierć. Pochowany został grobie rodzinnym Stefana Idźkowskiego w Warszawie na Starych Powązkach (kwatera M, rzad 5, miejsce 28).

 

 

Teksty i opracowanie: (c) 2015 - 2016, Robert Gujski.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkiego rodzaju kopiowanie, bez zgody autora, zabronione.