Historia Doswiadczalnych Warsztatów Lotniczych — Rozdział IV

Niespęłnione plany

Wraz z narastającym zagrożeniem wojennym w połowie lat trzydziestych DWL zwrociło się ku projektom wojskowym. Flagowym osiągnięciem była Czapla — RWD-14, samolot współpracy z artylerią i obserwacyjny, który miał zastąpić przestarzały samolot Lublin R-XIII. Prototyp Czapli został oblatany w 1934 roku i wykazał dobre właściwości lotnicze. Wojsko Polskie zamówiło Czaplę do produkcji seryjnej, a w latach 1936–1939 Lubelska Wytwórnia Samolotów wyprodukowała około 65 egzemplarzy. Było to jedno z niewielu zamówień wojskowych, które DWL zdolało doprowadzić do końca — chociaż sama produkcja seryjna odbywała się poza Warsztatami.

Apetyt DWL na zamówienia wojskowe był większy niż możliwości realizacji. W roku 1936 zakończono prace nad RWD-21 — lekkim samolotem myśliwskim o nowoczesnej jak na tamte czasy koncepcji, z chowanym podwoziem i silnikiem rzędowym. Prototyp SP-BPE został oblatany i wykazał obiecujące osiągi, jednak Lotnictwo Wojskowe preferowało ostatecznie inne rozwiązania. RWD-22 był projektem dużego samolotu bombowego — ambitna koncepcja, która nie przekroczyła fazy studiów. Z kolei RWD-23 — lekki myśliwiec z silnikiem przełotowym — trafił do Instytutu Technicznego Lotnictwa na Okęciu i został zniszczony podczas pierwszych bombardowań 1 września 1939 roku, zanim zdążono go dokoczyc.

Sytuacja DWL w latach 1937–1939 cechowała się dysproporcją między ambicjami konstruktorów a możliwościami finansowymi i organizacyjnymi przedsiębiorstwa. Warsztaty były zakładem średniej wielkości, zdolnym do budowania prototypów i małych serii, ale nieposiadającym zdolności masowej produkcji seryjnej. Kiedy Wojsko Polskie było zainteresowane nowymi typami, zamówienia produkcji kierowało do PZL lub LWS. DWL nie zdolało też pozyskać znaczących kontraktów eksportowych, chociaż jego samoloty cywilne — zwłaszcza RWD-13 — znajdowały nabywców za granicą. Równocześnie trwały prace nad RWD-25, zaprojektowanym jako następca serii RWD-13 o znacznie lepszych osiągach — jednak projekt został przerwany przez wybuch wojny.

1 września 1939 roku na terenie Doswiadczalnych Warsztatów Lotniczych na Okęciu znajdowało się około dwudziestu samolotów różnych typów — prototypy, maszyny w naprawie i przygotowane do przekazania odbiorcom. Tego pierwszego dnia wojny praca w Warsztatach przebiegała normalnie, mimo że już o 5.30 ogłoszono pierwszą alarm lotniczy. Niemieccy bombardierzy zaatakowali Okęcie w ciągu dnia. 4 września zawiązano decyzję o ewakuacji, a personel DWL rozproszył się — część przez Rumunię trafiła do Londynu, by kontynuować pracę na emigracji. Niespęłnione plany — RWD-22, RWD-24, RWD-25 i inne — zostały pogrzebane wraz z wojenną katastrofą. Trzy nazwiska — Rogalski, Wigura, Drzewiecki — pozostały jednak symbolem najciekawszego rozdziału polskiego lotnictwa międzywojennego.

← Rozdział III Rozdział V: Война →